Hoe herken je een eetstoornis bij iemand in je omgeving?

Soms herken je een eetstoornis aan een bepaald soort eetgedrag of veranderingen in gewicht, maar dat is niet altijd zo. Er zijn veel meer signalen van een eetstoornis en de uiting van een eetstoornis kan per persoon verschillen. Sommige eetstoornissen zijn aan de buitenkant zichtbaar, maar heel vaak blijft de eetstoornis verborgen, onzichtbaar. Daarbij zullen mensen de eetstoornis soms niet bij zichzelf herkennen of er alles aan doen dit verborgen te houden. Vaak wordt gedacht dat een eetstoornis alleen meisjes en vrouwen treft, dit is onjuist, ook jongens en mannen kunnen getroffen worden.  

Wat merk je aan iemands (eet) gedrag?
  • Maaltijden overslaan 
  • Eetbuien hebben (niet meer kunnen stoppen met eten) 
  • Terugtrekken uit het gezinsleven of vriendengroep 
  • Kieskeurig of dwangmatig zijn met eten (bijv. bepaald voedsel ineens niet meer eten) 
  • Niet eten waar anderen bij zijn 
  • Regels en rituelen rondom eetgedrag, bijvoorbeeld strikte vaste tijden of een bepaalde volgorde 
  • Compensatiegedrag (zoals overmatig sporten, laxeermiddelen gebruiken of braken na het eten) 
  • Wijde kleding dragen om gewichtsveranderingen te verbergen of juist ‘te koud’ kleden om extra calorieën te verbranden. 
  • Behoefte hebben aan controle 
  • Veel interesse in gezonde voeding 
Wat merk je aan iemands uiterlijk?
  • Veranderingen in gewicht – aankomen of afvallen of schommelen in gewicht 
  • Verslechtering van haar en gebit  
  • Verstoring van de menstruatiecyclus (bij vrouwen)  
  • Kouwelijk zijn of juist opvliegers hebben 
  • Bleekheid 
  • Er moe uitzien  
  • Wallen onder de ogen (door slaapproblemen)  
  • Zwellingen in de hals door het opzetten van speekselklieren 
Wat merk je aan iemands stemming?
  • Stemmingswisselingen, prikkelbaarheid of een depressieve stemming 
  • Angsten 
  • Negatief over zichzelf praten en schaamte 
  • Vertekend/negatief lichaamsbeeld en angst om aan te komen 
  • Eenzaamheid (afzeggen van sociale activiteiten en zichzelf afzonderen) 
  • Laag zelfvertrouwen en eigenwaarde 
  • Perfectionisme, faalangst en de lat (onredelijk) hoog leggen 
  • Niet kunnen concentreren op school of werk 
  • Moeite met het uiten van gevoelens en het aangeven van grenzen 
  • Ontkennen van problemen 
  • Moeilijk hulp aanvaarden. Dit betekent niet dat er geen motivatie is, maar dat hij/zij het spannend vindt om de eetstoornis los te laten 

Hoe maak je dit thema bespreekbaar?

Als je je zorgen maakt over een familielid, vriend(in), leerling of werknemer, kan het moeilijk zijn om het probleem aan de orde te stellen. Je maakt je misschien zorgen dat je het verkeerde zegt, dat het je niets aangaat of dat je de persoon beledigt.  

Vaak ontkennen mensen dat ze een eetstoornis hebben of realiseren ze zich niet dat er een probleem is, maar dat betekent niet altijd dat ze niet ziek zijn. Eetstoornissen gedijen op geheimhouding en het doorbreken van de stilte is vaak de eerste stap naar herstel. Hoe eerder een eetstoornis wordt behandeld, hoe groter de kans dat iemand volledig en duurzaam herstelt. Als naastbetrokkene kan je een eerste stap maken door in gesprek te gaan met de persoon waar je zorgen over hebt.  

Hier zijn een aantal tips om jouw zorgen bespreekbaar te maken:  

  • Denk van tevoren na over wat je wilt zeggen en zoek informatie op over eetstoornissen. 
  • Kies een rustig moment uit. Vermijd bij voorkeur momenten vlak voor, tijdens of na een maaltijd.  
  • Kies een rustige plaats uit waar jullie niet gestoord kunnen worden. Zijn er meer mensen die zich zorgen maken? Praat dan niet allemaal tegelijkertijd met de persoon, dat kan voelen als een aanval. Bepaal van tevoren bij wie persoon in kwestie zich waarschijnlijk het prettigst voelt om eerlijk te zijn.   
  • Probeer het gesprek niet alleen over eten en gewicht te laten gaan. Het is misschien nodig om dit wel ter sprake te brengen om uit te leggen waarom je je zorgen maakt, maar vraag bijvoorbeeld ook hoe de persoon zich voelt. Dit geeft de mogelijkheid om te praten over de gevoelens achter de eetstoornis zonder dat ze het gevoel krijgen dat hun eetgewoonten onder de loep worden genomen. 
  • Luister goed naar de ander en realiseer je dat een eetstoornis vaak juist niet over eten gaat. 
  • Als de persoon open staat voor gesprekken over zijn/haar ziekte, kun je met hem/haar praten over wat als helpend wordt ervaren en wat niet. 
  • Het kan zijn dat iemand boos of defensief reageert. Probeer zelf rustig te blijven en laat je niet ontmoedigen. Je kunt er altijd op een later moment nog een keer op terug komen. Ontkenning is vaak onderdeel van de ziekte. Je maakt je zorgen om een reden, dus vertrouw op je gevoel. 
  • Als iemand erkent hulp nodig te hebben, moedig hem/haar dan aan om het zo snel mogelijk te zoeken. Bied eventueel aan om samen naar de huisarts te gaan. 
  • Opmerkingen over het uiterlijk die jij als compliment bedoelt, kunnen soms negatief worden geïnterpreteerd – bijvoorbeeld: “je ziet er goed uit” kan klinken als een opmerking over het gewicht. Een dergelijke opmerking kan ongezonde overtuigingen zoals ‘ik ben te dik’ bevestigen. Complimenten over andere dingen dan uiterlijk kunnen de persoon wel helpen om zich gewaardeerd te voelen. 
  • Wanneer er sprake is van een (beginnende) eetstoornis vergeet dan niet dat de persoon hier niks aan kan doen. Probeer niet boos te worden om het (eet) gedrag van hem of haar, dit zal ervoor zorgen dat het contact verslechtert. Zie de persoon waar je om geeft ook los van de eetstoornis. 
  • Zorg als naaste ook goed voor jezelf. Als jij je zorgen maakt en de ander wil helpen is het heel belangrijk om zelf op de been te blijven. Er bestaan ook ouder- en partnergroepen waar je lotgenoten kunt ontmoeten en informatie kan uitwisselen 

Hoe verder?

Als je samen met de persoon waar jij je zorgen over maakt hebt kunnen praten over jouw vermoedens dan kan het zijn dat hij of zij de stap wil maken naar de hulpverlening. Lees onder zorg meer over behandelingen en een stappenplan voor de weg naar hulp.  

Een eetstoornis heeft niet alleen een grote impact op iemands leven, maar ook op het leven van de naastbetrokken. Wil je graag praten met een herstelde ervaringsdeskundig of een naastbetrokkenen? Bel dan met de WEET hulplijn

WEET is in 2018 betrokken geweest bij het samenstellen van een rapport waarin ouders die hun kind verloren hebben aan een eetstoornis aanbevelingen geven. Klik hier meer informatie.

MENU
WEET